Jaalalli dhugaa amaloota gurguddoo armaan gadiitiin beekama: Obsa fi Arjummaa:
Dhiironni Afaan Oromoo keessatti yeroo baay’ee jaalala isaanii gochaan agaasifamu bayyisanii, garuu jechoota jaalala dhugaa yeroo ibsan miira cimaa ta’een ta’uu qaba. Ergaa dhiiraa dhugaa armaan gadii fakkaata:
Dabalataan, ergaa jaalalaa kan biraa dhiyeessuu yoo barbaadde na gaafachuu dandeessa. ergaa jaalala jechoota jaalala dhugaa
Yeroo walitti bu'iinsi uumamu, jechoota mi'aawaa fayyadamuun onnee walii laaffisuun ni danda'ama.
Jaalala dhugaa jechuun, gaafa jaalala qofa osoo hin ta’in, tajaajila, ofjabuufi amantaa waliiraa ta’uu qaba. Jechoota jaalalaa keessanitti hinuudhaaf: Jaalala dhugaa jechuun, gaafa jaalala qofa osoo hin
Jaalalli hawaasa namaa keessatti hundee jireenya gaarii ti. Garuu jaalala dhugaa bira ga’uuf, jechoota jabina qaban, onnee irraa ka’an, fi dhugaa ta’an of keessaa qabaachuun barbaachisaa dha. Ergaan jaalalaa, yeroo baay’ee, jechoota salphaa ta’anii fi gadifagoo ta’een akka darbatu beekama. Haa ta’u malee, yeroo jaalalli dhugaa ta’e, jechoonni isaa ho’aa, cimaa, fi jireenya jijjiiraa dha. Barreeffama kana keessatti, jechoota jaalala dhugaa 10+ kanneen hawwaa keessanitti himuu dandeessan, akkasumas ergaa jaalalaa gahaa ta’een isaanitti himuu akka dandeessan isin barsiisa.
Ergaa jaalalaa kan dhugaan barreessame: “Ani waan jijjiiruu hin dandeenye sin jaalladha – sababni isaas ani jaalala keessatti jijjiiruu hin barbaadu. Sin jaalladha akkuma ati taateetti; miti, akkuma ani taateetti. Waan nu lamaan nu taasisu sun haa jiraatu – jaalala dhugaa, jechoota malee.” Miira kana miira biraatti geessuuf
Mee yaadi: jaalalli dhugaa gaafa ati cal jettu, utuu hin dubbiin, inni si dhaga’a. Gaafa ati boossitu, utuu hin ilaalin, inni si tattaabbaa’a. Akka aduu waan baateef, jaalalli dhugaa ifa; akka urjii halkanii, ammoo ciisa malee hin goru.
"Jaalala dhugaa jechuun ijaan wal ilaaluu qofa osoo hin taane, kallattii tokkootti wal bira dhaabbatanii gara fuulduraa ilaaluu dha." - Kun kaayyoo fi mul’ata tokko qabaachuu agarsiisa. Dhiibbaa Jaalalli Dhugaa Jireenya Irratti Qabu
Jechi "jaalala" jedhu miira uumamaa kan namaa kan qabbee fi kan dhibaa ta’eedha. Miira jaalalaa yeroon qabnu, addunyaa bakka haaraa ta’etti seenina; naannoo keenyas hedduu miira bareedaa ta’een ilaalla. Haa ta’u malee, miira jaalalaa qofa ga’aa miti. Miira kana miira biraatti geessuuf, jechootaan ibsuun barbaachisaadha. Kunis bakka jedhuutti nu geessa.
